Atmosfer
ATMOSFER
Atmosfer, Dünya’yı saran bir gaz tabakasıdır canlıların yaşamı için hayati bir öneme sahiptir. Soluduğumuz oksijenden zararlı güneş ışınlarından koruyan gibi birçok önemli görevleri vardır. Aynı zamanda iklimi düzenler, su döngüsüne katkıda bulunur ve meteorolojik olayları oluşturur. Atmosferin kalınlığı yerden 560km kadar uzanır ve atmosferin tabakalarını belirleyen en önemli faktör sıcaklıktır. Yerçekiminden dolayı havanın yer yüzüne yaptığına hava basıncı denir.
Atmosfer beş ana katmana sahiptir bunlar şöyledir;
1. Troposfer;
-Yeryüzüne temas eden en yakın katmandır (yaklaşık 10-15 km).
-Havanın büyük bir kısmı burada bulunur,
-Yerden yükseldikçe sıcaklık düşer,
-Gazların en yoğun olduğu katmandır,
-Kalınlığı kutuplarda 6 , ekvatorda 16km’dir,
-Yağmur, rüzgâr, kar gibi hava olayları bu katmanda gerçekleşir.
2. Stratosfer;
-15-50 km yükseklikte bulunur
-Ozon tabakası burada yer alır ve Güneş’ten gelen zararlı ultraviyole (UV) ışınlarını engeller
-Hava çok az su buharı içerir bu nedenle birkaç bulut bulunur
-Uçaklar genellikle bu katmanda seyahat eder.
3. Mezosfer;
-Termosfer ile Stratosfer arasında bulunur , ‘mezo’ orta anlamına gelir tüm gazların karıştığı en yüksek katmandır
-Hava incedir bu yüzden nefes alınamaz ama termosfere göre daha çok gaz vardır
-50-85 km arasında yer alır.
-Atmosferin en soğuk katmanıdır (-90°C’ye kadar düşebilir).
-Göktaşları bu katmanda yanarak parçalanır.
4. Termosfer;
-Deniz seviyesinden 80 km yükseklikte başlar
-Güneş ışınlarının doğrudan etkisiyle sıcaklık oldukça yüksektir (1.500°C’ye kadar çıkabilir).
-Radyo dalgalarının yansıdığı iyonosfer bu katmanda yer alır.
5. Ekzosfer;
-Deniz seviyesinden 600 km’den sonra başlar ve uzaya açılır.
-Atmosferin en dış katmanıdır ve gaz yoğunluğu çok düşüktür.
-Bu katmandaki yüksek oranda zayflatılmış gaz gün boyunca 2.500 °C’ye kadar çıkabilir ,Yüksek sıcaklığa rağmen bir nesne termosferde soğuk sıcaklıklar yaşayacaktır çünkü gazın çok düşük iletmesi için yetersiz
-Uydular genellikle bu bölgede bulunurlar
6. Atmosfer;
Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü ile ekvator nedeniyle ekvatorda daha cok kalındır
Güneşten gelen zararlı ışınlardan korur ve Gece gündüz sıcaklıklarını dengeler
Atmosfer, canlıların hayatta kalmasını sağlayan oksijen (%21) ve azot (%78) gibi gazları içerir. Fotosentez yapan bitkiler için gerekli olan karbondioksit de atmosferde olur.
Atmosfer, Dünya’nın aşırı ısınmasını ve soğumasını önleyen bir yalıtım katmanı görevi görür. Sera etkisi, gezegenin yaşanabilir sıcaklıkta kalmasına yardımcı olur.
Yağmur, kar, rüzgâr gibi hava olayları atmosfer sayesinde meydana gelir ve ekosistemin dengesini sağlar
Atmosferin üst katmanları, uzaydan gelen küçük göktaşlarını yakarak yeryüzüne ulaşmasını engeller.
Atmosfer, Dünya’daki yaşam için hayati önemli bir rol oynar ancak insanların kullandıkları taşıtlar gibi fabrika bacaları gibi elektronik cihazlar vb. sebeplerden dolayı zarar görmektedir. Küresel ısınma, hava kirliliği ve ozon tabakasının incelmesi gibi sorunlar, atmosferin dengesini bozmakta ve tüm ekosistemi tehdit etmekte Bu yüzden, atmosferi korumak ve gelecek nesillere temiz bir çevre bırakmak için daha düşünceli davranmalı önem göstermeliyiz.
