MESLEK ETİĞİ NEDİR?
Meslek etiği, bir meslekle ilgili neyin doğru, neyin yanlış olduğunu belirleyen, o meslekle ilgili birtakım davranış kuralları (etik kurallar) oluşturan ve mesleğe mensup kişilerin bu davranış kurallarına uymasını zorunlu kılan, uymayanları meslekten çıkaran, hizmet ideallerini koruyan ilkeler bütünüdür. Bu anlamda her mesleğin kendine özgü etik ilkeleri vardır.
Meslek etiği ilkelerinin şu yararları vardır:
Meslektaş baskısı sağlayarak, meslek üyelerini etik davranış göstermeye motive eder.
Meslek üyelerine doğru ya da yanlış eylemleri konusunda daha tutarlı ve kararlı bir rehberlik sağlar.
Belirsiz durumlarda nasıl davranılacağı konusunda meslek mensuplarına rehberlik eder.
Yönetici ya da patronların otokratik gücünü kontrol altında tutar, denetler.
Kurumların toplumsal sorumluluklarını tanımlar ve bu doğrultuda faaliyette bulunmaya motive eder.
Kurumun ya da mesleğin çıkarlarının gözetilmesini sağlar.
Mesleki etik, her zaman bir grubun eseridir. Mesleki etik grup onu koruduğu sürece yürürlükte kalabilen ve bireylere emreden, onları şu ya da bu şekilde davranmaya zorlayan, kişisel eğilimlerine bir sınır çizen ve daha ileri gitmelerine engel olan kurallardan oluşmuştur.
Etik, insan eylemlerinin ahlaki niteliklerini sorgulayan felsefi bir disiplindir. Sokrates tarafından ortaya çıkarılan etik kavramı her dönemde ve her toplumda yaşamın bir parçası olmuştur. Köken olarak töreye uygun alışkanlık, huy, davranış, karakter gibi anlamlara gelen Yunanca Ethikos kelimesi ile, doğrunun yanlışın bilimi anlamına gelen Latince Ethice kelimelerine dayanır. İyi ile kötü, doğru ile yanlış değerlerin ortaya konulduğu davranış kurallarını ifade eder.
Yüzyıllar boyunca teorik bir disiplin olan etik kavramı, 20. yüzyılın modern yaşantısının karmaşıklığı ile uygulamalı hale dönüştü ve insanların günlük yaşamlarındaki sorunlara çözüm getirmeye başladı. İş hayatında karşılaşılan sorunlar da iş etiği kapsamında değerlendirilmeye alındı. İş etiği, herhangi bir iş ortamında ortaya çıkan ahlaki sorunları gözden geçiren veya inceleyen bir dizi mesleki uygulamayı ifade eder. Meslek etiği ise iş etiği ile ilişkilidir ve genel ahlak kurallarının yanında belli bir mesleki uzmanlığa dayalı sorumlulukları kapsayan yazılı olmayan kurallardır. Mesleki etik bir iş yerindeki verimliliğin devamlılığı için gereklidir.
Meslek Etiği ve Önemi
Meslek etiği, bir meslek grubunda bulunan insanlar açısından çok önemlidir. İnsan ilişkileri ile doğrudan bağlantılıdır. Aynı mesleğe sahip bireylerin dünyanın her yerinde belli davranışları sergilemesi mesleğe olan saygıyı arttırır. İş hayatında karşılaşılan dengesizlikleri önlemek ve meslek sahiplerine güven vermek için meslek etiği kuralları gereklidir. Rüşvet, ekonomik kazanç için mesleği kötüye kullanma, adam kayırma gibi davranışlar mesleğin kalitesini düşürebilir. Bu nedenle meslek etiğine uymayanlar mesleğe zarar verirler.
Meslek etiği, aynı meslek grubu içindeki bireylerin tutarlı davranmasını sağlar. Bireyler üzerinde baskı oluşturarak mesleğin çıkarlarını korur. İkilem yaşanan durumlarda doğru kararlar alınmasına yardımcı olur. Meslek etiği kuralları sayesinde yöneticilerin yetki güçleri kontrol altında tutulur. Meslek sahibi bireylerin sorunlarına çözüm getirilmesinde meslek etiği önemli rol oynar.
